Opony zimowe i prawo: Ukraina, Bułgaria, Polska i sąsiedzi
Co jesień na forach motoryzacyjnych ktoś koniecznie domaga się: „pokażcie mi przepis, który zmusza do zakładania opon zimowych!” Takiego przepisu w Ukrainie rzeczywiście nie ma. Ale „nie jest zabronione” nie znaczy jeszcze „jest bezpiecznie”, a za granicą, zwłaszcza w przypadku kolców, zasady są zupełnie inne.
Spór o prawo to tylko połowa sprawy. Co zimę tysiące Ukraińców jadą do Polski, Czech czy Bułgarii i bynajmniej nie wszyscy wiedzą, że opony dozwolone u siebie mogą tam skończyć się mandatem.
Co mówi prawo w Ukrainie?
Najważniejszym dokumentem dla kierowcy są ukraińskie przepisy ruchu drogowego, a ich pkt 31.4.5 zabrania eksploatacji samochodu osobowego (i ciężarowego do 3,5 t), jeśli pozostała głębokość bieżnika jego opon jest mniejsza niż 1,6 mm. Ten sam punkt zabrania zakładania na jedną oś opon z kolcami i bez kolców, opon o różnych rozmiarach lub konstrukcji, a także opon różnych modeli o różnej rzeźbie bieżnika (więcej: o jednakowych i różnych oponach na osiach).
Natomiast słów „opony zimowe” z datami w przepisach ruchu drogowego nie ma. Jest tylko uwaga do tego samego punktu: jeśli samochód stale jeździ po drogach ze śliską nawierzchnią, zaleca się zakładać opony odpowiednie do stanu drogi. Zaleca się - i nic więcej. Osobnego mandatu za „letniaki zimą” też nie ma: jest ogólny art. 121 Kodeksu Ukrainy o wykroczeniach administracyjnych (technicznie niesprawny pojazd), ale w przypadku samochodu prywatnego potrzebna jest konkretna usterka, na przykład te same mniej niż 1,6 mm bieżnika (wobec taksówek i autobusów ten artykuł jest surowszy). Projekty ustaw o obowiązkowych oponach zimowych lub całorocznych były w Radzie Najwyższej rejestrowane nie raz, ale do dziś nie zostały uchwalone.
Kalendarzowego obowiązku zakładania opon zimowych w przepisach ruchu drogowego nie ma: zimą przepisy wymagają tego samego co latem, w tym co najmniej 1,6 mm bieżnika i jednakowych opon na jednej osi. A zatem według tych przepisów opony letnie zimą nie są zabronione. Czy to znaczy, że można na nich jeździć? Oczywiście, że nie. Mój znajomy mechanik co jesień słyszy od klientów: „czy nie dostanę mandatu za letniaki?”, a ani razu nie usłyszał: „czy na nich wyhamuję?”. Zasada jest tu prosta i żaden kodeks jej nie uchyla: jeśli twoja opona nie pasuje do pogody, autem jechać nie wolno.
Zarządzenie nr 549: normy, o których mało kto wie
Tymczasem od 2013 roku w Ukrainie obowiązują „Przepisy techniczne eksploatacji kół i opon pneumatycznych…”, zatwierdzone zarządzeniem Ministerstwa Infrastruktury nr 549. Napisane są tak, że cierpną zęby, ale kilka punktów warto znać każdemu:
- W sezonie zimowym samochody osobowe mają jeździć na oponach zimowych lub całorocznych (rozdział V, pkt 20). Za zimową zarządzenie uważa oponę z oznaczeniem M+S (albo M.S, M&S, MS, DP) na boku, za całoroczną zaś oponę z oznaczeniem All Seasons; symbolu płatka śniegu na tle góry nie wymaga (więcej: o oznaczeniach zimowych i o oponach całorocznych). Terminów sezonu zimowego zarządzenie, nawiasem mówiąc, nie określa.
- Minimalna głębokość bieżnika w sezonie zimowym to 3 mm (pkt 21), a nie 1,6 (więcej: o tym, kiedy naprawdę wymieniać opony).
- Opony z kolcami są przeznaczone dla samochodów eksploatowanych w górskiej strefie drogowo-klimatycznej (pkt 22) i zakłada się je na wszystkie koła, łącznie z zapasowym, z wyjątkiem dojazdówki (pkt 27).
- Przewidywany okres użytkowania niebieżnikowanej opony samochodu osobowego to 7 lat od daty produkcji, jeśli producent samochodu lub opony nie ustalił innego (pkt 44). Więcej: o wieku opony.
Trzeba rozumieć, że formalnie te zasady dotyczą także zwykłego właściciela auta (rozdział I, pkt 2), ale na drodze kontrolują, czy przestrzegasz przepisów ruchu drogowego, a nie tego zarządzenia. Jednak skoro państwo we własnych przepisach technicznych pisze „3 mm zimą”, to chyba wie, dlaczego. A przy okazji ostrożnie z reklamą niektórych serwisów oponiarskich: „4 mm zimą to wymóg ukraińskiego prawa” i „opona nadaje się tylko przez 5 lat” to nie prawo, tylko twórczość sprzedawcy.
Bułgaria: od 15 listopada do 1 marca
W Bułgarii zimowa zasada jest zapisana w ustawie z datami. Ustawa o ruchu drogowym (art. 139 ust. 1 pkt 4; przepis obowiązuje od 2017 roku) wymaga, aby od 15 listopada do 1 marca samochód jeździł na oponach przeznaczonych do warunków zimowych albo na dowolnych oponach z bieżnikiem co najmniej 4 mm.
Zwróć uwagę na logikę: 4 mm to tu nie minimum dla opony zimowej, tylko warunek, przy którym prawo toleruje oponę niezimową. Kolce natomiast w Bułgarii są zakazane na drogach publicznych przez cały rok (ta sama ustawa, art. 9 ust. 1).
Polska i inni sąsiedzi
W Polsce obowiązku zakładania opon zimowych nie ma, ale kolce są zakazane ustawą Prawo o ruchu drogowym (art. 60). Pozostałych sąsiadów zebrano w tabeli.
| Kraj | Opony zimowe | Minimalny bieżnik zimą | Kolce |
|---|---|---|---|
| Ukraina | przepisy ruchu drogowego: nie; zarządzenie nr 549: zimowe lub całoroczne w sezonie zimowym | 1,6 mm (przepisy ruchu drogowego); 3 mm (zarządzenie nr 549) | przepisy ruchu drogowego ich nie zabraniają, ale nie wolno mieszać na jednej osi, a z tyłu potrzebny jest znak „Sz” (pkt 30.3); zarządzenie nr 549 wiąże je ze strefą górską |
| Polska | nieobowiązkowe | 1,6 mm | zakazane |
| Bułgaria | od 15 listopada do 1 marca: zimowe albo dowolne z bieżnikiem od 4 mm | 4 mm dla opon niezimowych | zakazane |
| Rumunia | zależnie od pogody (śnieg, lód lub gołoledź na drodze) | 1,6 mm | tylko certyfikowane i tylko na drodze ośnieżonej lub oblodzonej |
| Słowacja | zależnie od pogody (śnieg, lód lub szron na drodze) | 3 mm | zakazane |
| Czechy | od 1 listopada do 31 marca, jeśli panują warunki zimowe | 4 mm | zakazane |
| Węgry | nieobowiązkowe | osobnej normy zimowej nie ma | zakazane |
| Niemcy | zależnie od pogody; od 1 października 2024 roku - tylko opony z symbolem 3PMSF | 1,6 mm | zakazane |
| Austria | od 1 listopada do 15 kwietnia, jeśli panują warunki zimowe | 4 mm (opony radialne) | dozwolone od 1 października do 31 maja |
Przepisy w Europie się zmieniają (wystarczy wspomnieć Niemcy z ich „śnieżynką”), więc przed daleką podróżą sprawdź je jeszcze raz.
Kolce za granicą
Najwięcej niespodzianek czeka właściciela opon z kolcami. U siebie nie łamie on przepisów ruchu drogowego, jeśli z tyłu ma znak „Sz”, ale w większości krajów z tabeli opony z kolcami są na drogach publicznych zakazane i nikogo tam nie obchodzi, że „tylko przejeżdżasz”. Sezonowo dopuszczają je Austria i kraje bałtyckie, a Rumunia - z ograniczeniami. Co robić?
1. Jechać na oponach zimowych bez kolców. W podróżach na zachód to najrozsądniejsze: nowoczesna opona zimowa bez kolców na prawdziwej gołoledzi ustępuje kolcom wcale nie tak bardzo, a na suchym i mokrym asfalcie wygrywa. Prędkość na lodzie i tak trzeba jednak zmniejszyć.
2. Mieć drugi komplet kół. Jeśli u siebie bez kolców się nie obejdzie (góry, długie śliskie podjazdy, napęd na tylną oś), a wyjazd jest jednorazowy, „zmień obuwie” przed podróżą. Chytry dwa razy traci, a za granicą dostaje jeszcze mandat.
3. Nie szukać „kompromisu”. Komplet z kolcami tylko na osi napędowej jest za granicą tak samo zakazany, a u siebie to prosta droga do poślizgu: opony z kolcami w samochodzie mogą być tylko cztery i żadnych kompromisów tu nie ma i być nie może.
Podsumujmy: prawo ustala tylko dolną granicę, a o bezpiecznej oponie decyduje fizyka. To jak płaca minimalna: mniej płacić nie wolno, ale nikt nie radzi ci z niej żyć. Opona letnia przy średniej dobowej temperaturze poniżej 5-7 stopni wyraźnie traci przyczepność, cokolwiek napisano w przepisach kraju, w którym jedziesz. Dlatego zmieniaj opony według termometru, a nie ze strachu przed mandatem.
Pytanie i odpowiedź
- Czy opony zimowe są w Ukrainie obowiązkowe?
- Kalendarzowego obowiązku w przepisach ruchu drogowego nie ma: zimą wymagają tego samego co latem, w tym co najmniej 1,6 mm bieżnika w samochodzie osobowym i jednakowych opon na jednej osi. Przepisy techniczne (zarządzenie nr 549) wymagają w sezonie zimowym opon zimowych lub całorocznych z bieżnikiem co najmniej 3 mm.