Przekładanie kół: po co, kiedy i według jakiego schematu

Po co przekładać koła?

Przeciwnicy przekładania mają własną logikę: opona rzekomo „dotarła się” do swojego miejsca. W rzeczywistości opona do niczego się nie dociera, tylko ściera się, i na różnych miejscach różnie. Koła przednie są skrętne, przejmują większość hamowania i sił bocznych w zakrętach, a w aucie przednionapędowym jeszcze ciągną, podczas gdy tylne zwykle tylko toczą się za nimi. Dlatego z reguły przednia para zużywa się szybciej.

Wyobraź sobie dwie pary takich samych butów, z których jedną nosi się codziennie, a drugą w niedziele: po roku jedna jest zdarta, a druga jak nowa. Z oponami jest tak samo. Przekładanie kół ma sprawić, żeby wszystkie cztery opony zużywały się równomiernie i były wymieniane razem. W aucie z napędem na cztery koła to nie drobiazg: przy napędzie na cztery koła opony muszą być jednakowe, zarówno pod względem modelu, jak i stanu bieżnika, bo układ napędowy jest obliczony na to, że wszystkie cztery koła toczą się tak samo.

Pożytek z przekładania widzą jednak nie wszyscy: niektórzy producenci samochodów w instrukcjach nie radzą zamieniać kół między osiami. Ale w jednym producenci opon są zgodni: gdy wymienia się dwie opony, nowe zakłada się na tylną oś, niezależnie od napędu. Dlaczego akurat do tyłu, zapytasz, skoro najwięcej pracują przednie? Po prostu dlatego, że gdy na mokrej drodze przyczepność tracą koła przednie, auto „płynie” prosto i kierowca zwykle zdąży to skorygować. A gdy przyczepność traci tylna oś, auto wpada w obrót i znacznie trudniej to opanować. Poza tym różna głębokość bieżnika na jednej osi ciągnie auto w bok, a na mokrej nawierzchni, jak pamiętasz z rozmowy o nierównomiernym zużyciu, grozi poślizgiem.

Wybór jest więc prosty: albo przekładasz koła i wymieniasz wszystkie cztery opony razem, albo (poza napędem na cztery koła) nie przekładasz i wymieniasz je parami, za każdym razem zakładając nową parę z tyłu.

Kiedy i według jakiego schematu?

Najpierw rzecz najważniejsza: interwał i schemat określa producent twojego auta w instrukcji obsługi, a nie cennik serwisu oponiarskiego. Jeśli instrukcja milczy, producenci opon radzą przekładać koła mniej więcej co 8-11 tys. km, a najprościej przy sezonowej wymianie opon, gdy koła i tak się zdejmuje. Dlatego radzę przed przechowywaniem oznaczać, gdzie stało każde koło. Mój znajomy mechanik, zdejmując koła, zawsze pisze na każdym kredą, gdzie stało, a klienci czasem się dziwią: po co?

1. Zwykłe (niekierunkowe) opony tego samego rozmiaru. W aucie przednionapędowym przednie idą do tyłu prosto, a tylne do przodu na krzyż. W tylnonapędowym lustrzanie: tylne do przodu prosto, przednie do tyłu na krzyż. W aucie z napędem na cztery koła, jeśli producent nie wskazał inaczej, wszystkie na krzyż.

2. Opony kierunkowe (strzałka i napis Rotation na boku opony, więcej o montażu opony na feldze). Przekłada się je wyłącznie z przodu do tyłu i z tyłu do przodu, nie zmieniając strony. Oponę kierunkową można przenieść na drugą stronę tylko po przemontowaniu jej na feldze (a to już pełnoprawny montaż opon), oponę z napisami Left i Right w żaden sposób.

3. Różne rozmiary na osiach. Opon o różnych rozmiarach z przodu i z tyłu nie przekłada się między osiami. Niekierunkowe można co najwyżej zamienić stronami na jednej osi.

Jeszcze trzy sprawy. Ciśnienie ustawia się od nowa, według tabliczki dla nowego miejsca każdego koła: z przodu i z tyłu często jest inne. Jeśli auto ma czujniki ciśnienia w oponach, jedne systemy same odnajdują je na nowych miejscach, a w innych trzeba je „zarejestrować”; system pośredni (oparty na czujnikach ABS) trzeba natomiast zresetować, żeby skalibrował się od nowa. Śruby (nakrętki) dokręca się ręcznie, na krzyż i w kilku etapach (żadnego klucza pneumatycznego!), na końcu kluczem dynamometrycznym, z momentem wskazanym w instrukcji, a po 50-100 km sprawdza się je jeszcze raz.

Kiedy nie wolno przekładać kół?

Przekładanie to środek na normalne, „uczciwe” zużycie, a nie na usterki. Kół nie przekłada się w trzech przypadkach:

• Nierównomierne zużycie (starty jeden brzeg bieżnika). To objaw wadliwego zawieszenia lub rozjechanej geometrii kół, a przekładanie tylko rozniesie problem na wszystkie koła. Najpierw przyczyna, potem przekładanie.
• Wybrzuszenie lub bicie opony, które nie znika po wyważeniu. Takiej opony się nie przekłada: w aucie nie ma już dla niej miejsca.
• Różnica między osiami jest już duża. Jeśli z przekładaniem się spóźnisz i przednie wytarły się wyraźnie bardziej niż tylne, schemat „przednie do tyłu” postawi gorsze opony tam, gdzie są najbardziej niebezpieczne. Reguła tylnej osi jest ważniejsza od każdego schematu, a zużytą parę najprawdopodobniej czas już wymienić.

Podsumujmy: przekładanie kół to tani sposób, by cztery opony zużywały się równo i posłużyły dłużej, ale nie obowiązek. Robić je czy nie, to twoja decyzja, ale reguła tylnej osi obowiązuje wszystkich: nowa para zawsze do tyłu. „Rotację” serwis oponiarski wykona chętnie, ale najpierw zajrzyj do instrukcji swojego auta.

Wszystkie materiały w dziale: Eksploatacja opon